ექსკურსია, რომელიც გაკვეთილს აგრძელებს: არაფორმალური განათლების როლი

სასკოლო ექსკურსია გაკვეთილს მაშინ აგრძელებს, როცა დაკვირვებას, კითხვებსა და ნანახის გააზრებას წინასწარ დაგეგმილ მიზანს ვუკავშირებთ. საკლასო ოთახში რუკაზე ნაჩვენები მდინარე, წიგნში აღწერილი შენობა ან ბუნების გაკვეთილზე განხილული მცენარე სხვა მნიშვნელობას იძენს, როცა ბავშვი მას თავად ხედავს. გასვლისას შეიძლება ისეთი კითხვა გაჩნდეს, რომელიც წინასწარ არც მასწავლებელს დაუგეგმავს. სწორედ ამ შესაძლებლობისთვის ღირს ექსკურსიის სასწავლო პროცესთან დაკავშირება: ნანახი იქცეს დაკვირვების, საუბრისა და შემდგომი ძიების დასაწყისად.

კლასის გარეთ სწავლა გაკვეთილს არ ანაცვლებს. ის სხვა გარემოში გვაძლევს უკვე ნაცნობი საკითხის შემოწმებისა და ახალი გამოცდილების მიღების საშუალებას. შედეგი დამოკიდებულია პროგრამაზე, ბავშვების საჭიროებებზე, უფროსების მხარდაჭერასა და იმაზეც, დავუთმობთ თუ არა დროს გამოცდილების გააზრებას.

შემთხვევითი აღმოჩენა და მიზანმიმართული სწავლა

სეირნობისას ბავშვმა შეიძლება შენიშნოს, რომ ჩრდილში მიწა ნესტიანია, ან შენობის ფანჯრები ერთმანეთისგან განსხვავდება. ეს ყოველდღიურ გარემოში წარმოქმნილი, შემთხვევითი სწავლაა. მისი ღირებულება რეალურია, თუმცა ყველა აღმოჩენა თავისთავად არ უკავშირდება სასწავლო მიზანს.

მიზანმიმართულ საგანმანათლებლო ექსკურსიაში მასწავლებელი წინასწარ არჩევს საკითხს, ადგენს დაკვირვების ამოცანას და ბოლოს ბავშვებს ნანახის გააზრებაში ეხმარება. მაგალითად, მცენარის დანახვას შეიძლება მოჰყვეს ფოთლების შედარება, განსხვავების აღწერა და კლასში ახალი კითხვის განხილვა. მიზანი ყველა პასუხის ადგილზე მიღება კი არა, დასაბუთებული კითხვის დასმაა.

ამ მიდგომას არ სჭირდება სამუშაო ფურცლებით გადატვირთული დღე. ერთი კარგად შერჩეული ამოცანა ხშირად უფრო მართვადია, ვიდრე ათი დაუმთავრებელი დავალება. თავისუფალი ყურების დრო და თამაშიც პროგრამის ნაწილად შეიძლება განვიხილოთ, თუ მათ სასწავლო მუშაობას შორის გონივრულად ვანაწილებთ.

რას გვიჩვენებს მუზეუმის კვლევა

არკანზასის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა შეისწავლეს აშშ-ში, Crystal Bridges-ის ამერიკული ხელოვნების მუზეუმში, სასკოლო ვიზიტის გამოცდილება. მონაწილე ჯგუფებისთვის ვიზიტის დრო შემთხვევითი შერჩევით განისაზღვრა; შედარების ჯგუფის მონახულება მოგვიანებით იყო დაგეგმილი. კვლევაში გამოიკვეთა განსხვავებები კრიტიკულ აზროვნებაში, ისტორიულ თანაგრძნობასა და კულტურული გამოცდილების მიმართ ინტერესში.

მნიშვნელოვანია გარემო: ბავშვები მონაწილეობდნენ ხელოვნების მუზეუმის ორგანიზებულ ვიზიტში, რომელსაც განხილვაც ახლდა. ეს არ არის მტკიცებულება, რომ ნებისმიერი გასვლა ერთნაირ შედეგს იძლევა, ყველა ბავშვს ნიშნებს აუმჯობესებს ან ხანგრძლივ ცვლილებას გარანტირებულად იწვევს. კვლევა გვთავაზობს მიზეზს, ყურადღებით დავგეგმოთ კულტურული გამოცდილება და მის მნიშვნელობაზე ზედმეტი დაპირებების გარეშე ვიმსჯელოთ.

გასვლამდე: ერთი მიზანი და რამდენიმე კითხვა

პირველი ნაბიჯია მოკლე შეთანხმება: რას ვიკვლევთ დღეს? ისტორიის გაკვეთილის გაგრძელება შეიძლება იყოს შენობის დანიშნულების გააზრება; ბუნების საკითხის გაგრძელება — სხვადასხვა ადგილის მცენარეების შედარება. ბავშვებს აუხსენით, როგორ შეძლებენ მონაწილეობის მიღებას: საუბრით, ჩანახატით, ნიშნების მონიშვნით ან თანაკლასელთან ერთად დაკვირვებით. ასეთი დაგეგმვის მაგალითია ანანურისა და ბაზალეთის სასკოლო ექსკურსიის მომზადება.

მაგალითად, წინასწარ აჩვენეთ ორი შენობის ფოტო და სთხოვეთ კლასს, დაასახელოს ერთი მსგავსება და ერთი განსხვავება. შემდეგ ჩამოწერეთ კითხვები, რომელთა შემოწმებაც ადგილზე შეიძლება. ბავშვმა უნდა იცოდეს, რომ ვარაუდის შეცვლა შეცდომისთვის დასჯას არ ნიშნავს.

მშობლებს გაუზიარეთ დღის სასწავლო მიზანი და პრაქტიკული ინფორმაცია. ორგანიზატორთან ცალკე შეათანხმეთ დრო, გადაადგილება, შესვენებები და საჭირო მხარდაჭერა. სასკოლო პროგრამის შეკვეთისას სასურველი დაკვირვების დავალება თავიდანვე აღწერეთ; საკუთარი იდეა მომსახურებაში ავტომატურად ჩართულ აქტივობად არ უნდა ჩათვალოთ.

ადგილზე: დაკვირვება, თანამშრომლობა და კულტურული გამოცდილება

ჯერ ბავშვებს თავისუფალი ყურების მცირე დრო მიეცით. შემდეგ ჰკითხეთ, რას ხედავენ და რა დეტალით ასაბუთებენ საკუთარ აზრს. წინასწარ ნასწავლი პასუხის გამოცნობაზე მეტად საინტერესოა მათი დაკვირვების მოსმენა. უცნობ ნივთს ან შენობას შეიძლება განსხვავებული ახსნა მოუძებნონ; ამის შემდეგ ერთად გაარკვიეთ, რომელი პასუხი საჭიროებს დამატებით წყაროს.

წყვილში მუშაობისას ერთმა ბავშვმა შეიძლება დეტალი აღწეროს, მეორემ დახატოს, შემდეგ კი როლები გაცვალონ. პატარა ჯგუფში სასარგებლოა მსმენელისა და შემაჯამებლის როლიც. თანამშრომლობა მხოლოდ გუნდის სახელის დარქმევა არ არის: თითოეულ მონაწილეს გასაგები, შესრულებადი წვლილი სჭირდება.

კულტურულ სივრცეში საუბარი შეეხოს ადამიანების ცხოვრებასა და განსხვავებულ გამოცდილებასაც. რატომ ინახავს მუზეუმი ყოველდღიურ ნივთს? რას შეიძლება გვიყვებოდეს იგი თავისი დროის შესახებ? პასუხის არქონა ნორმალურია. უფროსის მიერ ნათქვამი „ეს ჯერ არ ვიცით“ ბავშვებს აჩვენებს, რომ კვლევა გულწრფელი გაურკვევლობითაც იწყება.

შესვენებისას დავალება შეაჩერეთ. დაღლილ ჯგუფს დამატებითი კითხვების რაოდენობა ვერ დაეხმარება. უმჯობესია ნაკლები ობიექტი განვიხილოთ ყურადღებით და დარჩეს დრო წყლისთვის, დასვენებისა და ერთმანეთთან ჩვეულებრივი საუბრისთვის.

დაბრუნების შემდეგ: გამოცდილება გაკვეთილში ბრუნდება

მომდევნო გაკვეთილზე სთხოვეთ ბავშვებს, შეარჩიონ ერთი დაკვირვება, ერთი შეცვლილი ვარაუდი და ერთი ღია კითხვა. პასუხები შეიძლება მოკლე ტექსტად, ნახატად ან საერთო დაფაზე განთავსებული ბარათებით წარმოადგინონ. ყველა ბავშვისგან ერთნაირი ნამუშევრის მოთხოვნა აუცილებელი არ არის.

თუ ადგილზე ძველი ნივთი ნახეს, კლასში მის თანამედროვე ანალოგს შეადარონ. თუ მცენარეებს დააკვირდნენ, ჩანახატებს მიუწერონ მხოლოდ ნანახი ნიშნები და სახეობების სახელები სანდო წყაროთი გადაამოწმონ. ასე შთაბეჭდილება სასწავლო საუბარში გადადის, ხოლო ვარაუდი ფაქტისგან გამოიყოფა.

შეფასებისას ყურადღება მიაქციეთ კითხვების ხარისხს, დეტალების შემჩნევასა და საკუთარი აზრის ახსნას. ერთი დღის მიხედვით ბავშვის შესაძლებლობების საბოლოო შეფასება არ ღირს. მასწავლებლის ჩანაწერი უფრო გამოსადეგია შემდეგი გასვლისთვის: რა მუშაობდა, ვის დასჭირდა სხვა ფორმატი და რისთვის უნდა დაგვეთმო მეტი დრო.

თუ კლასის სასწავლო თემასთან დაკავშირებულ გასვლას გეგმავთ, Wonder Way-ს გაუზიარეთ სასკოლო პროგრამის მიზანი, რათა ასაკი, მარშრუტი და სასურველი დამატებითი აქტივობები წინასწარ განიხილოთ.