ვარძია

ვარძიაში კლდის დიდი ზედაპირი საცხოვრებელ, სამონასტრო და საზოგადოებრივ სივრცეებადაა გარდაქმნილი. გადასასვლელები, ოთახები და ტაძარი ერთიან არქიტექტურულ ჩანაფიქრს ქმნის, რომელსაც მტკვრის ხეობის ლანდშაფტი ავსებს.

აქ საინტერესოა არა მხოლოდ მასშტაბი: პატარა ნიში, ქვის თაღი ან წყლის არხი ძველი ყოფისა და საინჟინრო ცოდნის ამბავს გვიყვება. სხვადასხვა დროის დაზიანება და აღდგენა კომპლექსის დღევანდელ სახეშიც იკითხება.

ვარძიის ძირითადი მშენებლობა გიორგი III-ისა და თამარის ხანაში მიმდინარეობდა. XII საუკუნის ბოლოს მთავარი ტაძარი და მხატვრობა შეიქმნა, შემდეგ კი სამონასტრო სივრცეები განაგრძობდა განვითარებას.

1283 წლის მიწისძვრის შემდეგ კომპლექსის ნაწილი დაზიანდა და გამაგრება გახდა საჭირო. მომდევნო საუკუნეების შემოსევებმა და ცვლილებებმა ვარძიის ცხოვრება შეცვალა. XX საუკუნეში სამეცნიერო კვლევა და მუზეუმ-ნაკრძალის დაცვის ეტაპი დაიწყო.

ტაძრის მხატვრობაში რელიგიური სცენები, გიორგი III-ისა და თამარის პორტრეტები და მფარველ რატი სურამელის გამოსახულება ერთიანდება. სხვა ოთახების მცირე ნიშები, სამეურნეო სათავსები და მარნები ყოველდღიურ ცხოვრებას გვაცნობს.

ვარძია კულტურულ-საგანმანათლებლო კერაც იყო. იოანე შავთელის საგალობელი და ხელნაწერი მემკვიდრეობა გვახსენებს, რომ კლდის არქიტექტურასთან ერთად აქ წერილობითი კულტურაც ვითარდებოდა.