ნარიყალას ციხე

ნარიყალა სოლოლაკის ქედის აღმოსავლეთ თხემზე მდებარეობს და ძველ თბილისს გადმოჰყურებს. კლდე, გალავანი და მდინარის ხეობა ერთად გვიჩვენებს, რატომ იყო ეს ადგილი ქალაქის თავდაცვისთვის მნიშვნელოვანი.

ციხე საუკუნეების განმავლობაში არაერთხელ დაუნგრევიათ, აღუდგენიათ და გადაუკეთებიათ. დღეს ხილული კედლები სხვადასხვა პერიოდის ფენებს აერთიანებს — ერთი თარიღი ყველა ნაგებობის ასაკს ვერ აღწერს.

საისტორიო წყაროებში თბილისის ციხე კალის, შურისციხისა და მაღლაციხის სახელებითაც გვხვდება. ადრეული ციხის ისტორია IV საუკუნის ცნობებს უკავშირდება, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა შემორჩენილი კედელი იმავე დროსაა აშენებული.

1122 წელს დავით აღმაშენებელმა თბილისთან ერთად ციხეც შემოიმტკიცა. შემდგომ ის ქალაქისთვის გამართულ მრავალ ბრძოლაში მონაწილეობდა. 1795 წლის შემოსევამ და XIX საუკუნის დაზიანებებმა მისი იერი მნიშვნელოვნად შეცვალა.

არქეოლოგიურმა გათხრებმა ნაგებობებთან ერთად კერამიკა, მინა და მონეტები გამოავლინა. წმინდა ნიკოლოზის ახალი ეკლესია 1990-იან წლებში ძველი ტაძრის საფუძველზე აშენდა.

შორიდან ან დაშვებული ბილიკიდან შეადარე კლდე, გალავანი და კოშკები: სად ეხმარება ბუნებრივი რელიეფი დაცვას და სად იყო დამატებითი გამაგრება საჭირო? წყობისა და მასალის სხვაობა ისტორიული ცვლილებების დანახვაში დაგეხმარება.

ძველი კარები, მიწისქვეშა გასასვლელები და წყლის მიწოდების სისტემა ციხის მოწყობის ნაწილია, მაგრამ ისტორიულ აღწერაში მათი არსებობა დღეს ვიზიტორისთვის გახსნას არ ნიშნავს. ბარიერებს ნუ გადააბიჯებ და კედლებზე ნუ ახვალ.