მარტვილის მონასტერი

მარტვილის მონასტერი ქალაქის თავზე მდებარე ისტორიული სამონასტრო კომპლექსია. მისი მთავარი ტაძარი, მცირე ეკლესია და მესვეტის სვეტი ერთმანეთთან ახლოს აჩვენებს ქართული ხუროთმოძღვრების სხვადასხვა ფორმას. ეზოდან სამეგრელოს გარემოსაც გადახედავ.

ადგილი ჭყონდიდის სახელითაც არის ცნობილი. აქ რელიგიური ცხოვრება მწიგნობრობასა და განათლებას უკავშირდებოდა: საუკუნეების განმავლობაში იქმნებოდა, ითარგმნებოდა და გადაიწერებოდა ხელნაწერები.

მთავარი ეკლესია VII საუკუნის პირველ ნახევარში, ისტორიული ეგრისის სამეფოში აიგო. მისი გეგმა მცხეთის ჯვრის ტიპს უკავშირდება, თუმცა ადგილობრივი ოსტატის გადაწყვეტებით განსხვავდება. X საუკუნეში, გიორგი II-ის დროს, ნაგებობა მნიშვნელოვნად გადაკეთდა; ცვლილებები XIX საუკუნეშიც განხორციელდა. ამიტომ დღევანდელი ტაძარი მხოლოდ ერთი ეპოქის უცვლელი ნაგებობა არ არის.

ჭყონდიდი საქართველოს მნიშვნელოვან სასულიერო და კულტურულ ცენტრად იქცა. მას უკავშირდება გიორგი ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესის საქმიანობა. მარტვილის ხელნაწერთა კოლექცია დღეს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში ინახება.

ჭყონდიდის სახელი დიდ მუხას უკავშირდება. მუხისა და ანდრია მოციქულის შესახებ ამბავი ადგილობრივი საეკლესიო გადმოცემაა; იგი არქიტექტურის დათარიღების დოკუმენტურ საფუძვლად არ უნდა მივიღოთ.

ადგილზე შეგიძლია შეადარო ქვის ნაკვეთი დეტალები და მოხატულობის ფრაგმენტები — ისინი სხვადასხვა დროსა და ოსტატობაზე მოგვითხრობს.