პირველკლასელების პირველი ექსკურსია მოკლე, მოქნილი და გაცნობაზე ორიენტირებული დღით ჯობს დავიწყოთ: მარტივი თამაშებით, შესვენებებითა და არჩევანის შესაძლებლობით. პირველკლასელისთვის ახალი სასწავლო წელი მრავალი პატარა სიახლისგან შედგება: უცნობი სახელები, მასწავლებლის ხმა, ახალი წესები და დრო, რომელსაც ოჯახისგან მოშორებით ატარებს. პირველი ექსკურსიაც ამ ცვლილებებს ემატება. ამიტომ მისი დაგეგმვა ყველაზე შთამბეჭდავი ადგილის ძიებით კი არა, კითხვით ჯობს დავიწყოთ: როგორი დღე იქნება ჩვენი კლასისთვის გასაგები და სასიამოვნო?
ამ გასვლის მთავარი მიზანი შეიძლება ერთმანეთის უკეთ გაცნობა იყოს. ყველა ბავშვის ერთნაირი აღფრთოვანება საჭირო არ არის. ზოგი მაშინვე საუბარში ერთვება, ზოგი ჯერ უყურებს. საერთო გამოცდილებაში ორივეს ადგილი უნდა ჰქონდეს.
წინასწარ ნაცნობი გეგმა ახალ გარემოს ამარტივებს
ბავშვებს მოკლედ მოუყევით დღის თანმიმდევრობა: სად შევხვდებით, როგორ მივალთ, როდის ვითამაშებთ და როგორ დავბრუნდებით. პირველი კლასისთვის ეს სურათებითაც შეიძლება აჩვენოთ. განსაკუთრებით სასარგებლოა იმის ახსნა, ვის უნდა მიმართონ, თუ შესვენება სჭირდებათ ან ჯგუფში ვინმეს ვერ ხედავენ.
UNICEF-ის სკოლამდელი განათლებიდან დაწყებით სკოლაში გადასვლის გზამკვლევი ყურადღებას ამახვილებს წინასწარ გაცნობაზე, თბილ მიღებაზე, ოჯახის მონაწილეობასა და ბავშვის ინდივიდუალურ საჭიროებებზე. ეს ფართო გადასვლის პროცესის პრინციპებია და არა კონკრეტული ექსკურსიის ეფექტის მტკიცებულება.
მშობლებისგან წინასწარ მიიღეთ მხოლოდ დაგეგმვისთვის საჭირო ინფორმაცია: ბავშვის კომუნიკაციის თავისებურება, გადაადგილების საჭიროება ან შეთანხმებული დახმარება. პირადი საკითხები საერთო მშობელთა ჯგუფში საჯაროდ განსახილველი არ არის. ბავშვისთვის უფროსების მშვიდი შეთანხმება უფრო გამოსადეგია, ვიდრე მისთვის მოულოდნელად დაწესებული წესები.
მოკლე მარშრუტი, რომელსაც შეცვლა შეუძლია
პირველი გასვლისთვის ბევრი გაჩერების დაგეგმვა აუცილებელი არ არის. შეარჩიეთ მართვადი გადაადგილება და ადგილი, სადაც ჯგუფის შეკრება და შესვენება წინასწარ შეიძლება შეთანხმდეს. მარშრუტის სირთულე მხოლოდ მანძილს არ ნიშნავს: გასათვალისწინებელია ხმაური, კიბეები, გადასასვლელები და ლოდინის დრო. გასვლას სასწავლო მიზანიც თუ აქვს, გამოიყენეთ კლასის გარეთ სწავლის მომზადების პრინციპები.
საწყისი გეგმა შეიძლება მოიცავდეს ერთ მთავარ სანახაობას, ერთ მშვიდ თამაშსა და დასვენებას. თუ ბავშვები დაიღალნენ, მეორე აქტივობის გამოტოვება წარუმატებლობა არ არის. მოქნილობა ნიშნავს, რომ განრიგი ბავშვებს ემსახურება და მათი მდგომარეობის მიხედვით იცვლება.
პირველი კლასისთვის ტურის არჩევისას გადაამოწმეთ მისი ასაკობრივი შესაბამისობა. ყველა სასკოლო მიმართულება პირველკლასელებისთვის გათვლილი არ არის. მხოლოდ ლამაზი ფოტო ან უფროსი კლასის დადებითი გამოცდილება საკმარის საფუძველს ვერ ქმნის.
გამგზავრებამდე ორგანიზატორთან და სკოლასთან შეათანხმეთ შესვენებები, თანმხლები უფროსების პასუხისმგებლობები და პრაქტიკული საჭიროებები. ბავშვებს უთხარით, როდის იქნება შემდეგი დასვენება, თუმცა წყლის ან დახმარების თხოვნა განრიგის კონკრეტულ წუთს არ უნდა ელოდებოდეს.
გაცნობის თამაშები, რომლებშიც არავინ გამოეთიშება
ერთი მარტივი თამაშია სახელებისა და მოძრაობების წრე. მსურველი ამბობს სახელს და აჩვენებს პატარა მოძრაობას; დანარჩენები იმეორებენ. ვისაც საჯაროდ საუბარი არ უნდა, შეუძლია მხოლოდ ხელი ასწიოს, თანაკლასელთან ერთად ჩაერთოს ან ამჯერად დამკვირვებელი იყოს. სახელის წარმოთქმის უფლება მომავალ წრეზეც რჩება.
სხვა ვარიანტია ფერების საერთო ძიება. წყვილებმა გარემოში შეამჩნიონ სამი ფერი და ერთმანეთს გაუზიარონ, სად დაინახეს ისინი. არაფერს ვკრეფთ და ჯგუფს არ ვშორდებით. მიზანი ყველაზე სწრაფი წყვილის გამოვლენა კი არა, ერთმანეთის აღმოჩენის მოსმენაა.
„ჩვენი დღის ნახატი“ ერთ დიდ ფურცელზე სრულდება. თითოეული ბავშვი ამატებს დეტალს: ხეს, ღრუბელს, გზას ან თავის არჩეულ ნიშანს. მასწავლებელი თავიდანვე განმარტავს, რომ ნახატი საერთო ნამუშევარია და სხვისი მონახაზი დასაცინი ან გადასაკეთებელი არ არის.
თამაშის წესები მოკლედ თქვით და ერთი მაგალითი თავად აჩვენეთ. დამარცხებით გამოთიშვა, საჯარო რეიტინგი და სისწრაფის მუდმივი შეფასება ასეთ დღეს საჭირო არ არის. უფრო სასარგებლოა დავალება, რომელიც ბავშვებს ერთმანეთის სახელებისა და ინტერესების მოსმენის საშუალებას აძლევს.
მორცხვი ბავშვის მონაწილეობას დრო სჭირდება
თუ ბავშვი თამაშში არ ერთვება, ჯერ მიზეზი გაარკვიეთ მშვიდად. შეიძლება წესი ვერ გაიგო, ხმაურით დაიღალა ან უბრალოდ დაკვირვება ურჩევნია. მისთვის ნათქვამი „ყველა თამაშობს და შენც უნდა ითამაშო“ არჩევანის სივრცეს ამცირებს.
შესთავაზეთ მცირე როლი: ფურცლის დაჭერა, ფერის არჩევა ან მასწავლებელთან ერთად ერთი დეტალის მოძებნა. უარის თქმის შესაძლებლობაც დატოვეთ. სხვა ბავშვებთან ნუ შეადარებთ და მთელი ჯგუფის ყურადღებას მის მორცხვობაზე ნუ გადაიტანთ.
მასწავლებელმა თამაშში საკუთარი მონაწილეობით შეიძლება აჩვენოს, რომ ყველაფრის იდეალურად შესრულება საჭირო არ არის. მაგალითად, თავადაც აირჩიოს ძალიან მარტივი მოძრაობა ან თქვას, რომ ორი ფერი დაინახა და მესამეს ჯერ ეძებს. ასეთი მაგალითი წესის გაგებასაც ეხმარება.
წყვილები ფრთხილად შეარჩიეთ და ბავშვებს ერთმანეთთან თანამშრომლობის დრო მიეცით. ყველასთვის მთელი დღის განმავლობაში საუკეთესო მეგობრის პოვნის მოთხოვნა ზედმეტია. საკმარისია ერთი მოკლე, მშვიდი ურთიერთობა, რომელსაც კლასში გაგრძელება შეეძლება.
საერთო მოგონება კლასში გრძელდება
დაბრუნების შემდეგ ბავშვებს ჰკითხეთ, დღის რომელი მომენტი დაამახსოვრდათ და რისი გამეორება უნდათ. სურვილის შემთხვევაში პასუხი ნახატით წარმოადგინონ. საუბარში ადგილი ჰქონდეს რთულ გამოცდილებასაც: „ხმაური არ მომეწონა“ ისეთივე მისაღები პასუხია, როგორიც „თამაში მომეწონა“.
შექმენით კლასის მოგონებების პატარა კუთხე ნახატებით ან ბავშვების საკუთარი სიტყვებით. ფოტოების გამოყენება სკოლასთან და მშობლებთან შეთანხმებულ წესებს უნდა შეესაბამებოდეს; საერთო მოგონება ფოტოების გარეშეც შეიძლება შეინახოთ.
ერთი გასვლა სკოლასთან შეგუების ყველა სირთულეს ვერ გადაჭრის. იგი შეიძლება გახდეს თანაკლასელის გაცნობისა და მასწავლებელთან ურთიერთობის კიდევ ერთი შესაძლებლობა. შემდეგ დღეებში ყოველდღიური ყურადღება, თანმიმდევრული წესები და ოჯახის თანამშრომლობა კვლავ მნიშვნელოვანია.
პირველკლასელების საერთო დღის მოსამზადებლად Wonder Way-ს გაუზიარეთ თქვენი კლასის ასაკი და საჭიროებები; მოკლე მარშრუტისა და სასურველი თამაშების შესაძლებლობა წინასწარ განიხილეთ.