ატენის სიონი

ატენის სიონი გორის მუნიციპალიტეტში, ტანას ხეობაში, კლდოვან გარემოში დგას. ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი მცხეთის ჯვრის ტიპის ნაგებობათა წრეს მიეკუთვნება: მისი ჯვრისებრი სივრცე ცენტრალური გუმბათის გარშემოა შეკრული.

შენობა ახლოდან დაკვირვებას იმსახურებს. გარედან ქვის რელიეფები და წარწერები მიიქცევს ყურადღებას, შიგნით კი კედლის მხატვრობა და სხვადასხვა ეპოქის ნიშნები ადგილის ხანგრძლივ ისტორიას გვიყვება.

დღევანდელი ტაძრის საწყისი ფენა VII საუკუნეს მიეკუთვნება. მის ქვემოთ არქეოლოგიურმა კვლევამ V საუკუნის ეკლესიის ნაშთები გამოავლინა. ეს სხვადასხვა ეპოქის შენობებია და მათი თარიღები ერთმანეთისგან უნდა განვასხვაოთ.

X საუკუნის აღდგენას წარწერების კვლევა უკავშირებს, მათ შორის თოდოსაკის საქმიანობას. ტაძრის რელიეფებისა და მხატვრობის ნაწილიც სხვადასხვა დროს განახლდა.

მოხატულობის ზუსტ დათარიღებასა და ქტიტორთა პორტრეტების იდენტიფიკაციაზე მეცნიერებაში განსხვავებული მოსაზრებები არსებობს. შენობისა და მხატვრობის ფენების დათვალიერება სწორედ ამ ხანგრძლივი ისტორიის გაცნობაში დაგეხმარება.

ატენის სიონის წარწერები VIII–XIX საუკუნეებს მოიცავს. ისინი კვეთით, საღებავითა და კაწვრითაა შესრულებული; ქართული ტექსტების გარდა სხვა ენებზეც გვხვდება ჩანაწერები.

მათი შინაარსი მრავალფეროვანია: მოხატულობის განმარტებები, მფარველთა ცნობები, შეწირულებანი და მომლოცველთა ჩანაწერები. ზოგი ძველი ტექსტი მოგვიანო ფრესკამ დაფარა, ამიტომ წარწერები და მოხატულობა ერთად ადგილის მრავალფენიან მეხსიერებას ქმნის.