მყინვარწვერი

მყინვარწვერი, რომელსაც ყაზბეგსაც უწოდებენ, კავკასიონის ხოხის ქედზე, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს. ხუთ ათას მეტრზე მაღალი მთის თოვლიანი ზედა ნაწილი და ფართო ფერდობები ხევის ლანდშაფტის გამორჩეულ იერს ქმნის.

ამ ადგილის გაცნობა მწვერვალზე ასვლას არ მოითხოვს: სტეფანწმინდიდან და გერგეტის მიმართულებიდან მისი მასშტაბისა და ცვალებადი ხედების დანახვაც გამოცდილების ნაწილია. ალპინისტური ასვლა კი ცალკე, პროფესიონალურად დაგეგმილი მოგზაურობაა.

მყინვარწვერის გეოლოგიური წარსული ვულკანურ მოქმედებასა და მყინვარების მუშაობას აერთიანებს. ფერდობების ხეობებში ძველი ლავის ნაკადებიც არის აღწერილი.

1868 წლის Alpine Journal-ში საერთაშორისო მთამსვლელთა ჯგუფის ასვლაა აღწერილი. დუგლას ფრეშფილდი, ადოლფუს მური, ჩარლზ ტაკერი და ფრანსუა დევუასუ კავკასიის მთების კვლევის ისტორიის ნაწილად იქცნენ.

ბეთლემის გამოქვაბული დაახლოებით 4100 მეტრზე, ციცაბო ანდეზიტის კლდეშია გამოკვეთილი. 1948 წელს იგი ალექსანდრა ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით ქართველმა მთამსვლელებმა გამოიკვლიეს. კედლის წარწერის ფრაგმენტები X–XI საუკუნეებით თარიღდება, ხოლო კარი და ჯაჭვი ყაზბეგის მუზეუმში ინახება.

გამოქვაბულთან დაკავშირებული წმინდა ნივთების ამბები თქმულებათა სამყაროს ეკუთვნის. ამ გადმოცემებმა ილია ჭავჭავაძის პოემა განდეგილიც შთააგონა. ისტორიული ნივთები და ლიტერატურული ამბები ერთმანეთისგან უნდა განვასხვაოთ.